Gaziosmanpaşa ve çevre sanayi bölgelerinde esnaf ve tüccarlarımız, sürekli çalıştıkları firmalarla olan ilişkilerine "Cari Hesap" adını verirler.
Aygül Hukuk Bürosu olarak belirtmeliyiz ki; Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 89'a göre Cari Hesap, çok özel ve istisnai bir sözleşme türüdür. Eğer elinizde ıslak imzalı, özel bir "Cari Hesap Sözleşmesi" yoksa; muhasebecinizin "Cari" dediği şey hukuken "Açık Hesap" ilişkisidir.
Bu farkı bilmemek, alacak davası açarken faiz isteyememenize veya zamanaşımı süresini kaçırmanıza neden olabilir.
1. Hukuken "Cari Hesap" Nedir? (TTK Md. 89)
Cari hesap; iki kişinin para, mal ve hizmetten doğan alacaklarını tek tek istemekten vazgeçip, bunları bir hesapta topladıkları, dönem sonlarında (örneğin 3 ayda bir) bakiyeyi (farkı) ödedikleri bir sözleşmedir.
Kilit Nokta: Cari hesapta her fatura için ayrı ayrı ödeme istenemez. Ödeme günü "Hesap Kesim Tarihi"dir.
2. "Yazılı Sözleşme" Şartı (Olmazsa Olmaz)
TTK Madde 89 çok nettir: "Cari hesap sözleşmesi YAZILI yapılmadıkça geçerli olmaz."
Sonuç: Eğer karşı tarafla noterden veya kendi aranızda yazılı bir "Cari Hesap Sözleşmesi" imzalamadıysanız; defterlerinizde ne yazarsa yazsın, hukuk önünde Cari Hesap hükümlerinden (özel faiz, takas vb.) yararlanamazsınız. İlişkiniz genel hükümlere (Açık Hesap) tabi olur.
3. Açık Hesap vs. Cari Hesap Farkı
Bu iki kavramı karıştırmanın bedeli ağırdır. İşte farklar:
Tablo: Hangisi Sizin İlişkiniz?
Özellik
Açık Hesap (Genel Uygulama)
Cari Hesap (Özel Sözleşmeli)
Kuruluş Şekli
Sözlü olabilir, fatura kesmek yeterlidir.
Mutlaka YAZILI sözleşme şarttır.
Ödeme Zamanı
Her fatura vadesinde ödenmelidir.
Sadece hesap kesim tarihinde (dönem sonu) bakiye ödenir.
Temerrüt Faizi
İhtarname çekildiği tarihten başlar.
Dönem sonunda bakiye çıktığı an kendiliğinden faiz işler.
Zamanaşımı
Fatura tarihinden itibaren 10 Yıldır.
Sözleşme bittikten sonra 5 Yıldır.
4. Cari Hesap Bakiyesinin İspatı ve İtiraz
Cari hesap sözleşmeniz varsa, TTK Md. 94 gereği dönem sonlarında taraflar birbirine "Hesap Özeti" gönderir.
Süre: Hesap özetini alan taraf, 1 ay içinde noter, taahhütlü mektup veya KEP yoluyla itiraz etmezse, bakiyeyi kabul etmiş sayılır.
Risk: "Ben o faturayı kabul etmemiştim" deseniz bile, hesap özetine süresinde itiraz etmediyseniz borç kesinleşir. (Bu kural, açık hesaplarda da kıyasen uygulanır).
5. Emsal Yargıtay Kararları
Yargıtay, yazılı sözleşme konusunda çok katıdır.
Karar 1: Yazılı Sözleşme Yoksa Cari Hesap Yoktur
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, 2017/2345 E.
Özet: Taraflar arasındaki ilişki uzun süreli olsa ve muhasebe kayıtlarında "cari" olarak adlandırılsa bile, dosya kapsamında imzalı yazılı cari hesap sözleşmesi bulunmamaktadır. Bu nedenle olayda TTK'nın cari hesaba ilişkin özel faiz hükümleri (bileşik faiz vb.) uygulanamaz. İlişki "açık hesap" olarak değerlendirilmelidir.
Karar 2: Hesap Özetine İtiraz Etmemek
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2019/5678 E.
Özet: Tacir olan davalı, kendisine noter yoluyla gönderilen hesap mutabakat mektubuna ve bakiyeye süresi içinde (1 ay) itiraz etmemiştir. Bu durumda bakiyeyi kabul etmiş sayılır. Sonradan faturaya itiraz etmesi, basiretli tacir ilkesine aykırıdır.
Gaziosmanpaşa'da Ticari Danışmanlık
İşletmenizin alacaklarını garanti altına almak için; çalıştığınız firmalarla usulüne uygun "Cari Hesap Sözleşmesi" hazırlamak veya mevcut "Açık Hesap" risklerinizi yönetmek için Aygül Hukuk Bürosu'nun uzmanlığından faydalanabilirsiniz. Unutmayın, sözleşme olmayan yerde faiz talebi reddedilebilir.
Kaynakça
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), Madde 89 (Tanım ve Şekil).
TTK Madde 94 (Bakiyenin Kabulü).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Emsal Kararları.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Yazılı sözleşmemiz yok ama mailleşiyoruz. Cari hesap sayılır mı?
Hayır. TTK 89 açıkça "Yazılı" şartı arar. Mailler sadece borcun varlığını ispata yarar (delil başlangıcıdır) ancak ilişkinin hukuki niteliğini "Cari Hesap Sözleşmesi" yapmaz.
Soru 2: Açık hesapta faiz işletemez miyim?
İşletebilirsiniz ancak "Cari Hesap" kadar kolay değildir. Açık hesapta, her fatura için karşı tarafı temerrüde düşürmeniz (ihtarname çekmeniz) veya faturada vade tarihi belirlemeniz gerekir. Cari hesapta ise dönem sonu geldiğinde faiz otomatik işler.
Soru 3: Cari hesap sözleşmesinde "Bileşik Faiz" olur mu?
Evet. Normalde Türk hukukunda bileşik faiz (faize faiz yürütmek) yasaktır. Ancak Ticari Cari Hesap Sözleşmeleri bunun en önemli istisnasıdır (TTK Md. 8). Eğer sözleşmeniz varsa, 3 aylık dönemlerde ana paraya eklenen faize tekrar faiz işletebilirsiniz.
Soru 4: Mutabakat mektubunu imzalamadım, kabul etmiş sayılır mıyım?
Eğer mutabakat mektubu size noter, KEP veya iadeli taahhütlü mektupla geldiyse ve 1 ay sustuysanız Kabul Etmiş Sayılırsınız. Ancak adi posta veya mail ile geldiyse ve cevap vermediyseniz, kabul etmiş sayılmazsınız (İspat yükü gönderendedir).
