Gaziosmanpaşa, Bayrampaşa ve Merter gibi bölgeler, tekstil ve imalatın merkezidir. Ancak bu üretim gücü, bazen "Taklit (Çakma) Ürün" pazarının da büyümesine neden olmaktadır.
Aygül Hukuk Bürosu olarak belirtmeliyiz ki; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), marka hakkı sahiplerine çok geniş yetkiler vermiştir. Tescilli bir markayı izinsiz kullanan, üreten, satan veya depolayan kişiler; hem hapis cezası hem de yüklü tazminatlar ile karşı karşıya kalır.
1. Marka Tecavüzü Nedir? (Sadece Aynısı Olması Gerekmez)
Marka tecavüzü, sadece bir markanın logosunu birebir kopyalamak değildir. Tüketiciyi yanıltacak derecede benzerini yapmak da (İltibas) suçtur.
Örnek: "ADIDAS" yerine "ADIBAS" yazmak veya logodaki üç çizgi yerine dört çizgi koymak, sizi kurtarmaz. Yargıtay bunu "Marka Hakkına Tecavüz" sayar.
2. Arama ve El Koyma (Baskın) Süreci Nasıl İşler?
Marka sahibi veya avukatı, taklit ürün satıldığını tespit ettiğinde şu süreç işler:
Tablo: Baskın ve Yargılama Adımları
Adım
İşlem
Açıklama
1. Tespit
Dedektiflik / Satın Alma
Marka avukatları iş yerine müşteri gibi girer, numune alır ve fiş/fatura ile satışı belgeler.
2. Savcılık
Arama Kararı Talebi
Savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Sulh Ceza Hakimliği'nden "Arama ve El Koyma Kararı" alınır.
3. Baskın
Polis ile Uygulama
Güvenlik Şube polisleri ve marka avukatı iş yerine gelir. Taklit ürünler sayılır, çuvallanır ve yedi emin deposuna kaldırılır.
4. Dava
Ceza ve Tazminat
Şüpheli hakkında Asliye Ceza Mahkemesi'nde dava açılır. Ayrıca Fikri Sınai Haklar Mahkemesi'nde tazminat davası yürür.
3. Hapis Cezası ve "Etkin Pişmanlık"
SMK Madde 30'a göre; başkasının markasını taşıyan ürünleri üreten veya satan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Kurtuluş Yolu (Etkin Pişmanlık): Eğer satıcı, yakalandığında "Bu malları şu atölyeden/kişiden aldım" diyerek üreticiyi/kaynağı ihbar ederse ve o mallar da yakalanırsa; satıcıya verilecek ceza kaldırılır veya indirilir. (SMK Madde 30/7).
4. Tazminat Davaları: İtibar ve Yoksun Kalınan Kazanç
Ceza davası buzdağının görünen kısmıdır. Asıl maddi yıkım "Tazminat" kısmında olur. Marka sahibi şunları talep edebilir:
Maddi Tazminat: Orijinal ürün satılsaydı elde edilecek kâr.
İtibar Tazminatı: Taklit ürünün kalitesizliği nedeniyle markaya duyulan güvenin azalması.
Bu rakamlar, yakalanan ürün sayısına göre milyonlarca lirayı bulabilir.
5. İş Yeri Sahibinin Savunması: "Orijinal Sandım"
Esnafların sıkça yaptığı "Ben orijinal sandım" savunması, eğer ürünlerin faturası yoksa (spot piyasa) mahkemede kabul görmez. Tacir, basiretli davranmak ve sattığı ürünün orijinalliğini sorgulamak zorundadır. Ancak faturalı ve resmi distribütörden alınmışsa, sorumluluk tedarikçiye rücu edilir.
Gaziosmanpaşa'da Hukuki Süreç
İş yerinizde arama yapıldıysa veya markanız taklit ediliyorsa, ilk 24 saat çok kritiktir. Arama tutanaklarına itiraz edilmesi, ürünlerin tespiti ve savcılık ifadelerinde uzman bir avukatla temsil edilmek, hapis cezasından kurtulmanın anahtarıdır. Aygül Hukuk Bürosu, fikri mülkiyet suçlarında hem müşteki (marka sahibi) hem de şüpheli vekilliği yapmaktadır.
Kaynakça
6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu Madde 29 (Tecavüz Sayılan Haller) ve Madde 30 (Ceza Hükümleri).
Yargıtay 19. Ceza Dairesi Emsal Kararları (İltibas ve Taklit).
5271 Sayılı CMK (Arama ve El Koyma).
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Polis arama kararı olmadan dükkana girip ürün alabilir mi?
Hayır. Marka suçlarında "Hakim Kararı" şarttır. Polis elinde Sulh Ceza Hakimliği'nin verdiği arama kararı olmadan rafları karıştıramaz veya mallara el koyamaz.
Soru 2: Taklit ürün satmak şikayete bağlı mıdır?
Evet. Marka sahibi şikayetçi olmazsa savcı kendiliğinden (re'sen) soruşturma açmaz. Yargılama sırasında şikayetten vazgeçilirse dava düşer. Bu nedenle "Uzlaşma" çok önemlidir.
Soru 3: İş yerimdeki makinelerime de el konulur mu?
Eğer iş yeriniz sadece satış yeri değil, aynı zamanda üretim yeri (atölye) ise ve makineler taklit ürün basmakta kullanılıyorsa (kalıplar, baskı makineleri vb.), bunlara da el konulabilir ve imha edilebilir.
Soru 4: Sadece 5-10 tane taklit ürün bulundu, yine de ceza alır mıyım?
Miktar azlığı, cezada indirim sebebidir (TCK 145 kıyasen). Ancak suçun oluşmasını engellemez. 1 adet taklit ürün satmakla 1000 adet satmak, suçun unsurları açısından aynıdır, sadece ceza miktarını etkiler.
